Sprawa karna to jedna z najbardziej stresujących sytuacji, jakie mogą spotkać człowieka. Wezwanie na przesłuchanie, zarzuty, rozprawa, a później wykonanie wyroku – na każdym z tych etapów decyzje podejmowane w krótkim czasie mają wpływ na dalsze życie, pracę i rodzinę. W Kancelarii Adwokackiej adw. Wojciecha Malinowskiego w Opolu pomagam osobom podejrzanym, oskarżonym, skazanym oraz pokrzywdzonym przestępstwem – od pierwszej czynności w sprawie aż do zakończenia wykonania kary.
W tym artykule wyjaśniam, w jakich sprawach karnych warto skorzystać z pomocy obrońcy, na czym polega dozór elektroniczny i jakie zmiany w dozorze elektronicznym przewiduje najnowsza nowelizacja Kodeksu karnego wykonawczego.
Sprawy karne – w czym pomaga adwokat?
Pomoc adwokata w sprawie karnej nie ogranicza się do wystąpienia na rozprawie. Często najważniejsze rozstrzygnięcia zapadają znacznie wcześniej – już w postępowaniu przygotowawczym. Kancelaria prowadzi m.in.:
- obronę w postępowaniu przygotowawczym – udział w przesłuchaniach, składanie wniosków dowodowych, zażalenia na postanowienia prokuratora i policji,
- sprawy dotyczące tymczasowego aresztowania – udział w posiedzeniu aresztowym, zażalenia, wnioski o zastosowanie łagodniejszych środków zapobiegawczych,
- obronę przed sądem I i II instancji – w tym apelacje i inne środki zaskarżenia,
- dobrowolne poddanie się karze i porozumienia – ocenę, czy w danej sprawie jest to korzystne rozwiązanie,
- przestępstwa drogowe – m.in. jazda pod wpływem alkoholu, spowodowanie wypadku, prowadzenie pojazdu mimo zakazu,
- sprawy o niealimentację, przemoc domową, przestępstwa przeciwko mieniu i gospodarcze,
- reprezentację pokrzywdzonych – jako pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, w tym w zakresie naprawienia szkody i zadośćuczynienia,
- postępowanie wykonawcze – odroczenie wykonania kary, przerwa w karze, warunkowe przedterminowe zwolnienie oraz wnioski o odbycie kary w systemie dozoru elektronicznego.
Dozór elektroniczny – na czym polega?
System dozoru elektronicznego (SDE) pozwala odbywać karę pozbawienia wolności poza zakładem karnym – najczęściej we własnym mieszkaniu – pod stałą kontrolą techniczną. Skazany nosi nadajnik (tzw. bransoletkę), a w miejscu pobytu instaluje się urządzenie monitorujące.
Kodeks karny wykonawczy przewiduje trzy rodzaje dozoru:
- dozór stacjonarny – kontrola przebywania w określonym miejscu w wyznaczonych dniach i godzinach; w tej formie wykonuje się karę pozbawienia wolności,
- dozór mobilny – kontrola bieżącego miejsca pobytu skazanego,
- dozór zbliżeniowy – kontrola zachowania minimalnej odległości od wskazanej osoby, np. pokrzywdzonego.
Najważniejsza zaleta dozoru elektronicznego jest praktyczna: skazany może co do zasady zachować pracę, kontynuować naukę i pozostać z rodziną. Sąd ustala harmonogram, który pozwala opuszczać dom w określonych godzinach, np. w celu dojazdu do pracy. Każde naruszenie zasad jest jednak rejestrowane i może skończyć się uchyleniem zezwolenia i powrotem do zakładu karnego.
Kto może dziś odbyć karę w dozorze elektronicznym?
O zgodzie na odbycie kary w systemie dozoru elektronicznego decyduje sąd penitencjarny. Według obecnie obowiązujących przepisów zezwolenie może otrzymać skazany, wobec którego orzeczono:
- karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą 1 roku i 6 miesięcy, albo
- karę niższą niż 3 lata, jeżeli do odbycia pozostało nie więcej niż 6 miesięcy.
Ponadto muszą być spełnione dodatkowe warunki, m.in.:
- sąd musi uznać, że odbycie kary w tej formie wystarczy do osiągnięcia jej celów,
- skazany musi mieć określone miejsce stałego pobytu,
- pełnoletnie osoby wspólnie zamieszkujące ze skazanym muszą wyrazić zgodę,
- w miejscu pobytu muszą istnieć warunki techniczne do prowadzenia dozoru.
Zezwolenia nie uzyskają skazani w warunkach tzw. recydywy wielokrotnej (art. 64 § 2 Kodeksu karnego).
Ważne: dozór elektroniczny nie przysługuje automatycznie. Sąd ocenia m.in. dotychczasową postawę skazanego, jego sytuację rodzinną i zawodową. Dlatego tak duże znaczenie ma dobrze uzasadniony wniosek z kompletem dokumentów.
Zmiany w dozorze elektronicznym – co przewiduje nowelizacja?
W 2026 r. rząd przyjął projekt nowelizacji Kodeksu karnego wykonawczego (druk sejmowy nr 3009), który rozszerza dostęp do dozoru elektronicznego. Sejm uchwalił ustawę 22 października 2026 r. Przed wejściem w życie musi ona jeszcze przejść dalsze etapy procesu legislacyjnego (Senat, podpis Prezydenta i ogłoszenie w Dzienniku Ustaw).
Najważniejsza zmiana dotyczy osób skazanych na karę niższą niż 3 lata, które już ją odbywają. Obecnie mogą one ubiegać się o dozór elektroniczny dopiero wtedy, gdy do końca kary pozostało nie więcej niż 6 miesięcy. Po zmianie granica ta ma wynosić 1 rok i 6 miesięcy.
W praktyce oznacza to, że np. osoba skazana na 2 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności będzie mogła ubiegać się o odbycie pozostałej części kary w domu znacznie wcześniej niż dotychczas.
Co warto wiedzieć o nowych przepisach:
- zgodnie z projektem ustawa ma wejść w życie po upływie 6 miesięcy od ogłoszenia – realnie więc w 2027 r.,
- według projektu wnioski złożone i nierozpoznane przed wejściem w życie ustawy będą rozpoznawane według dotychczasowych przepisów – dlatego termin złożenia wniosku ma znaczenie i warto go zaplanować,
- pozostałe warunki (m.in. zgoda domowników, warunki techniczne, wyłączenie recydywistów wielokrotnych) mają pozostać bez zmian,
- rozszerzenie katalogu uprawnionych nie oznacza automatyzmu – o zezwoleniu nadal będzie decydował sąd penitencjarny.
Zmiana może mieć znaczenie dla wielu osób skazanych za przestępstwa takie jak niealimentacja, jazda po alkoholu czy drobniejsze przestępstwa przeciwko mieniu – czyli tam, gdzie zamknięcie w zakładzie karnym często oznacza utratę pracy i pogorszenie sytuacji rodziny.
Wniosek o dozór elektroniczny – jak wygląda procedura?
- Analiza sytuacji – sprawdzenie, czy wymiar kary i pozostała do odbycia część spełniają warunki ustawowe oraz czy nie zachodzą przeszkody.
- Przygotowanie dokumentów – m.in. pisemna zgoda pełnoletnich domowników, informacja o tytule prawnym do lokalu, dokumenty potwierdzające zatrudnienie, naukę lub sytuację rodzinną.
- Złożenie wniosku do sądu penitencjarnego – wniosek może złożyć sam skazany lub jego obrońca.
- Posiedzenie sądu – sąd ocenia wniosek, może zasięgnąć opinii kuratora lub zakładu karnego.
- Wykonanie dozoru – po uzyskaniu zezwolenia instalowane są urządzenia, a sąd określa harmonogram, którego trzeba ściśle przestrzegać.
Jeżeli sąd odmówi, przysługuje zażalenie. Warto też wiedzieć, że ponowny wniosek po odmowie można co do zasady złożyć dopiero po upływie określonego czasu – dlatego pierwszy wniosek powinien być przygotowany starannie.
Dlaczego warto skorzystać z pomocy adwokata?
W sprawach karnych błędy popełnione na początku postępowania trudno później naprawić. Adwokat:
- wyjaśni, jakie prawa przysługują Ci jako podejrzanemu, oskarżonemu lub skazanemu,
- oceni ryzyka i możliwe rozwiązania – od obrony na rozprawie po wnioski w postępowaniu wykonawczym,
- przygotuje pisma procesowe i wnioski z odpowiednim uzasadnieniem,
- będzie reprezentował Cię przed policją, prokuraturą i sądem.
Każda sprawa jest inna, dlatego przed podjęciem decyzji warto porozmawiać o swojej sytuacji indywidualnie.
Najczęściej zadawane pytania
Czy nowe przepisy o dozorze elektronicznym już obowiązują? Nie. Sejm uchwalił nowelizację 22 października 2026 r., ale ustawa musi jeszcze przejść dalsze etapy legislacyjne. Zgodnie z projektem wejdzie w życie 6 miesięcy po ogłoszeniu. Do tego czasu stosuje się obecne przepisy.
Czy mogę odbywać karę w dozorze elektronicznym, jeśli mieszkam z rodziną? Tak, ale wszyscy pełnoletni domownicy muszą wyrazić na to zgodę.
Czy w dozorze elektronicznym można pracować? Tak. Sąd ustala harmonogram, który zwykle uwzględnia czas pracy i dojazdu. Jego przestrzeganie jest kontrolowane.
Kto składa wniosek o dozór elektroniczny? Wniosek może złożyć m.in. sam skazany lub jego obrońca. Rozpoznaje go sąd penitencjarny.
Czy mogę złożyć wniosek, zanim zacznę odbywać karę? Tak – jeżeli orzeczona kara nie przekracza 1 roku i 6 miesięcy, o dozór elektroniczny można ubiegać się jeszcze przed stawiennictwem w zakładzie karnym.
Kontakt – adwokat w sprawach karnych w Opolu
Kancelaria Adwokacka – adw. Wojciech Malinowski ul. Damrota 8/3, 45-064 Opole
Pomagam w sprawach karnych na terenie Opola i całego województwa opolskiego – na etapie postępowania przygotowawczego, przed sądem oraz w postępowaniu wykonawczym, w tym w sprawach o dozór elektroniczny. Zapraszam na konsultację.
Artykuł ma charakter informacyjny i przedstawia stan prawny oraz etap prac legislacyjnych na dzień 6 listopada 2026 r. Nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.
